GGZ Rivierduinen neemt tijdens Pride Leiden 2026 voor het eerst met een eigen boot deel aan de kleurrijke botenparade op zaterdag 5 september. Met medewerkers én cliënten. Een krachtig symbool van inclusie, verbinding en diversiteit waarmee we zichtbaar steun betuigen aan de lhbtqia+-gemeenschap. We dragen hiermee uit dat iedereen mag zijn wie die is. In onze samenleving, onze organisatie én in onze spreekkamer.

Een toegankelijke, inclusieve ggz zijn waar cliënten en medewerkers zich gehoord, gezien en veilig voelen. Binnen Rivierduinen staat dit hoog op de agenda. Anouk Schaap, vanuit Rivierduinen casemanager bij het Centrum Seksueel Geweld Zuid-Holland (CSG) en expert op het gebied van seksualiteit en inclusie, biedt – als zelfstandige – behandelteams binnen de ggz praktische handvatten voor queer-sensitief werken.

Queer is een parapluterm voor iedereen die zich identificeert als niet-hetero en/of niet cisgender (bijvoorbeeld transgender of iemand die non-binair is). Bij queer-sensitief werken ga je als professional bewust en inclusief om met mensen met diverse seksuele oriëntaties en genderidentiteiten. Je gaat er niet automatisch vanuit dat iemand hetero of cisgender is.

Anouk: ‘Door de jaren heen zag ik een handelingsverlegenheid bij collega’s als het gaat om de behandeling van queer cliënten. Als iets niet binnen je eigen belevingswereld valt, is het begrijpelijk dat je niet goed weet hoe je ermee om kan gaan. Gelukkig kun je dat leren.’

‘Mensen binnen de lhbtqia+-gemeenschap krijgen vaker dan cisgender en hetero-mensen te maken met afwijzing, pesten, (seksueel) geweld en buitensluiting. Door deze vormen van minderheidsstress hebben queer mensen een verhoogde kans op het ontwikkelen van psychische klachten. Een steunende en inclusieve behandelomgeving kan daarom het verschil maken in het verminderen van deze klachten en om weer grip te krijgen op je leven.’

5 praktische tips voor queer-sensitief werken

‘Samen met een collega heb ik een training ontwikkeld voor zorgprofessionals waarin ik kennis deel over queer zijn, de lhbtqia+-gemeenschap en wat queer-sensitief werken is. Hierbij geef ik ook praktische tips over hoe je in de spreekkamer én op de werkvloer een open en veilige omgeving creëert voor queer-cliënten en collega’s.’

• Bij de eerste ontmoeting met een cliënt gebruik ik zelf mijn eigen voornaamwoorden en nodig ik de cliënt uit dat ook te doen. ‘Hoi, ik ben Anouk, mijn voornaamwoorden zijn zij/hen. Hoe wil jij graag worden aangesproken?’ Dit kan een gigantisch verschil maken in hoe iemand zich gezien voelt, want we willen allemaal aangesproken worden op de manier die bij ons past.
• Een vraag die je kunt stellen als je weet dat een cliënt queer is: ‘Hoe is dat voor jou? Heb je een gemeenschap om je heen van mensen waarbij je je fijn voelt en er over kunt praten?’ En wanneer dit nog niet zo is, dat je aanbiedt om mee te willen denken over een veilig en steunend netwerk. Het is namelijk niet voor iedereen die queer is vanzelfsprekend zo’n netwerk te hebben.
• Om cliënten bij binnenkomst in een spreekkamer direct al te laten voelen dat ze daar mogen zijn wie ze zijn, kan een opgeplakte regenboogsticker al heel helpend zijn.
• Durf te vragen als je dingen niet weet. Voor queer-cliënten is het fijn als een behandelaar enige kennis heeft van de lhbtqia+-gemeenschap. Dit kan er namelijk voor zorgen dat de cliënt zich meer begrepen en gehoord voelt, wat de behandelrelatie en het resultaat van de behandeling op positieve manier kan beïnvloeden.
• Ook werknemers binnen de ggz moeten een inclusieve werkomgeving ervaren waar je mag zijn wie je bent. Inclusief taalgebruik draagt hieraan bij. Bijvoorbeeld door genderneutrale termen te gebruiken waarbij je een mannelijke of vrouwelijke aanduiding vervangt door een woord dat voor iedereen past.

‘Seksualiteit, seksuele oriëntatie en genderidentiteit bepalen voor een groot gedeelte wie we zijn als mens. Ik vind het heel goed en fijn dat Rivierduinen tijdens de Pride Leiden 2026 extra aandacht vestigt op queer-sensitief werken. Wanneer je zelf queer bent, maakt het echt verschil als je je ergens gehoord en veilig voelt.’

Over Anouk

‘Na de opleiding tot consulent seksuele gezondheid ben ik 2,5 jaar geleden bij het Centrum Seksueel Geweld Zuid-Holland begonnen als casemanager. Ik spreek daar mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt – waaronder ook queer personen – en kijk welke begeleiding iemand nodig heeft.’

‘Ik geef gerichte voorlichting en uitleg (psycho-educatie) over fysieke en psychische reacties na het meemaken van seksueel geweld. Ook denk ik mee over mogelijke psychische, lichamelijke, seksuologische of juridische hulp. Daarnaast ondersteun ik zorgprofessionals die vragen hebben over de behandeling van cliënten die seksueel geweld hebben meegemaakt. Deze baan combineer ik met het werken bij een Amsterdamse ggz-instelling én het geven van trainingen over inclusiviteit, diversiteit en queer-sensitief werken.’

Wil je meer weten over queer-sensitief werken? Neem dan contact met Anouk via a.schaap1@rivierduinen.nl.