stress-veerkracht-en-kwetsbaarheid

Stress: veerkracht en kwetsbaarheid


Achtergrond en doelstelling

Een zeer relevant neurobiologisch circuit voor depressieve, angst- en somatoforme klachten is het stresssysteem, met als bekendste hormoon cortisol. Inmiddels zijn er veel nieuwe inzichten die vooral de regulatie van het stresssysteem en de daarmee samenhangende veerkracht en kwetsbaarheid van emotieregulatiecircuits in het brein centraal stellen.

Bij deze regulatie zijn de systemen betrokken rond de mineralcorticoid cortisolreceptor (MR) en de glucocorticoid cortisolreceptor (GR). De GR, die de stressrespons binnen normale grenzen moet houden, is vaker onderzocht. Zo zijn aanwijzingen gevonden voor een relatie tussen genetische varianten van GR, psychopathologie, en de effectiviteit van behandeling.

De MR is veel minder onderzocht, maar recent onderzoek, waaronder dat door Leidse groepen, wijst erop dat ook MR varianten gekoppeld zijn aan psychopathologie. Daarnaast blijken MR varianten de reactiviteit van het stressresponssysteem te bepalen, wat zich uit in kwetsbaarheid of juist adaptatie bij stress.

Zeer recent onderzoek wijst op het mogelijk grote belang van andere onderdelen van de MR en GR systemen, zoals modulatoren van de GR.

Methode
In de door GGZ Rivierduinen/LUMC Psychiatrie uitgevoerde MashBank- en NormQuest projecten (COROM) zijn categorale en dimensionele psychometrische data alsmede data over het stresssysteem verzameld bij ambulante patiëntpopulaties en bij de algemene bevolking.

Begin 2016 zijn de cortisoldagcurves, de resultaten van de dexamethason suppressietest en genetica beschikbaar gekomen. Deze resultaten worden gebruikt in dimensioneel en transdiagnostisch onderzoek naar de relatie tussen stresssysteem en psychopathologie.

Gerelateerd onderzoek over MR/GR systemen bij een humaan model voor stresssysteem ontregeling (Cushing’s Disease) zal ook onderdeel uitmaken van het onderzoektraject.

Promovenda
Stephanie Bauduin

Print